powered by CADENAS

Social Share

Amazon

Tour de France (11983 views - Sports List)

Tour de France – znany też jako La Grande Boucle lub Le Tour – wieloetapowy, trzytygodniowy szosowy wyścig kolarski, organizowany cyklicznie na terenie Francji – a nierzadko również krajów ościennych – najczęściej w lipcu (czasami na przełomie czerwca i lipca). Należy do cyklu World Tour Międzynarodowej Unii Kolarskiej (Union Cycliste Internationale). Tour de France przeprowadzany jest corocznie od 1903 – z wyjątkiem dwóch przerw, mających miejsce w latach 1915–1918 (działania militarne I wojny światowej) i 1940-1946 (działania militarne II wojny światowej). Całkowita długość trasy wyścigu liczy obecnie ponad 3000 kilometrów, choć w przeszłości bardzo często przekraczała ona 4000 km, a między 1911 i 1931 – nawet 5000 km. Tour de France z Giro d’Italia oraz Vueltą a España jest jednym z trzech najważniejszych wyścigów kolarskich świata. Jego ogromny prestiż wiąże się przede wszystkim z długą historią (najstarszy wśród wszystkich obecnie rozgrywanych wyścigów, z którego swój początek brały pozostałe toury), wielką tradycją (zawsze startowali w nim wszyscy najlepsi kolarze danego okresu), skalą trudności (niezwykle trudne technicznie etapy w Alpach i Pirenejach), a przede wszystkim niesłychaną siłą medialną (np. w 2005 jego przebieg relacjonowało 78 kanałów telewizyjnych w 180 państwach świata). Dlatego występ w nim stanowi marzenie każdego zawodnika uprawiającego tę dyscyplinę sportu, często ważniejszą niż igrzyska olimpijskie, czy mistrzostwa świata (przykład Lance Armstrong). Tour de France to także impreza z największą pulą nagród – w 2007 łączna ich wysokość wynosiła 3 200 000 euro (z czego 450 000 euro dla zwycięzcy).
Go to Article

Explanation by Hotspot Model

Youtube


    

Tour de France

Tour de France

Tour de France

Tour de France – znany też jako La Grande Boucle lub Le Tour – wieloetapowy, trzytygodniowy szosowy wyścig kolarski, organizowany cyklicznie na terenie Francji – a nierzadko również krajów ościennych – najczęściej w lipcu (czasami na przełomie czerwca i lipca). Należy do cyklu World Tour Międzynarodowej Unii Kolarskiej (Union Cycliste Internationale).

Tour de France przeprowadzany jest corocznie od 1903 – z wyjątkiem dwóch przerw, mających miejsce w latach 1915–1918 (działania militarne I wojny światowej) i 1940-1946 (działania militarne II wojny światowej). Całkowita długość trasy wyścigu liczy obecnie ponad 3000 kilometrów, choć w przeszłości bardzo często przekraczała ona 4000 km, a między 1911 i 1931 – nawet 5000 km.

Tour de France z Giro d’Italia oraz Vueltą a España jest jednym z trzech najważniejszych wyścigów kolarskich świata. Jego ogromny prestiż wiąże się przede wszystkim z długą historią (najstarszy wśród wszystkich obecnie rozgrywanych wyścigów, z którego swój początek brały pozostałe toury), wielką tradycją (zawsze startowali w nim wszyscy najlepsi kolarze danego okresu), skalą trudności (niezwykle trudne technicznie etapy w Alpach i Pirenejach), a przede wszystkim niesłychaną siłą medialną (np. w 2005 jego przebieg relacjonowało 78 kanałów telewizyjnych w 180 państwach świata). Dlatego występ w nim stanowi marzenie każdego zawodnika uprawiającego tę dyscyplinę sportu, często ważniejszą niż igrzyska olimpijskie, czy mistrzostwa świata (przykład Lance Armstrong). Tour de France to także impreza z największą pulą nagród – w 2007 łączna ich wysokość wynosiła 3 200 000 euro (z czego 450 000 euro dla zwycięzcy).

Historia

Początki Tour de France

Pierwszy wyścig odbył się w 1903 z inicjatywy Henri Desgrange – założyciela gazety L’Auto (protoplasty obecnego dziennika sportowego L’Équipe). Został on stworzony, by konkurować z dwoma innymi: Paris-Brest et retour (sponsorowanego przez Le Petit Journal) oraz Bordeaux-Paris (sponsorowanego przez Le Vélo). Z inicjatywą jego organizacji wystąpił 20 listopada 1902 w paryskiej kawiarni „Café de Madrid” jeden z redaktorów – Géorges Lefèvre. Po raz pierwszy o chęci przeprowadzenia wyścigu oficjalnie napisano 19 stycznia 1903. Promocja Tour de France natychmiast okazała się sukcesem dla gazety. Jej nakład wzrósł z 25 000 w 1902 do 65 000 pod koniec 1903. W 1908 dziennik czytało ćwierć miliona ludzi, zaś w trakcie TdF'1923 L’Auto codziennie kupowało 500 000 czytelników. Rekord padł w 1933, gdy nakład gazety Desgrangego wyniósł 854 000 egzemplarzy.

Historyczny premierowy wyścig rozpoczął się 5 lipca 1903 w Montgeron (przedmieścia Paryża) przed kawiarnią „Reveil Matin”. Składał się z 6 etapów, łączących największe francuskie aglomeracje: Paryż, Lyon, Marsylię, Tuluzę, Bordeaux i Nantes. Zwyciężył faworyt – Francuz Maurice Garin, ze średnią ponad 25 km/h. Nagrodą za historyczne zwycięstwo było 3000 franków. Drugi Lucien Pothier stracił do Garina prawie 2 godziny i 50 minut.

Wyścig coraz prędzej się rozwijał. W 1905 postanowiono skrócić nieco etapy, wynoszące wcześniej ponad 400 km. Zamiast tego, wyścig został jednak wydłużony do jedenastu etapów, których liczbę sukcesywnie zwiększano również w kolejnych latach. W ostatniej edycji przedwojennej (w 1914), kolarze mieli do pokonania 15 etapów – w sumie 5414 km. Pierwszy TdF lat międzywojennych był jednocześnie najdłuższym w historii – zwycięzca wyścigu (Firmin Lambot) musiał pokonać aż 5560 km.

Dyrektorzy wyścigu

Doping

We wczesnych latach Tour de France kolarze jako dopingu używali między innymi alkoholu i eteru, aby znieczulić się na ciągły ból w trakcie długiej jazdy. W późniejszych latach doping w TdF przybierał coraz bardziej skomplikowane i trudniejsze do wykrycia formy. Do walki z dopingiem zaangażowało się nie tylko UCI i organizatorzy Touru, ale także lokalne władze, policja i sądy.

Dnia 13 lipca 1967 Brytyjczyk Tom Simpson zmarł w trakcie wspinaczki na Mont Ventoux wskutek zawału serca spowodowanego nadużyciem amfetaminy. Dodatkowo, wpływ na jego śmierć mógł mieć ówczesny zakaz pobierania na trasie więcej niż czterech bidonów, czyli ok. dwóch litrów wody. Słowa, które powiedział przed śmiercią są znane do dziś „wsadźcie mnie na rower”[1].

Tour de France 1998 był prawdopodobnie najbardziej skandalicznym w historii. Skandal wybuchł 8 lipca 1998, gdy francuska policja aresztowała Willy’ego Voeta, jednego z lekarzy drużyny Festina. Oskarżono go o posiadanie dużej liczby nielegalnych recept na narkotyki, erytropoetynę (EPO), hormon wzrostu, testosteron i amfetaminę[2].

Jego prawnikiem był Thibault de Montbrial, zaś za jego wspólnika uznano Richarda Virenqua. Ujawnił potem wiele powszechnych praktyk ze świata kolarstwa. które opisał w książce Massacre a la Chaîne[3]. Po procesie sądowym w 2000, stało się oczywiste, że kierownictwo teamu Festina celowo organizowało doping w swoich szeregach. Jedną z ważniejszych decyzji było zatrudnienie doktora Erica Rijkaerta, który miał nadzorować procesy dopingowe w ekipie. Powszechnie wówczas stwierdzono, że doping jest niestety dość popularny, ale rzadko wykrywalny wśród kolarzy.

Dwa tygodnie po aresztowaniu Willy’ego Voeta, 23 lipca 1998, francuska policja przeprowadziła niezapowiedziane kontrole w pokojach hotelowych i autobusach zespołów i kolarzy. Środki dopingujące znaleziono w samochodach holenderskiej ekipy TVM[4]. Następne wyścigi były zagrożone. Zaraz po tym jak wiadomość o akcji policji rozeszła się wśród zawodników w trakcie siedemnastego etapu rajdu, zorganizowali oni siedzący protest i odmówili kontynuowania rajdu. Po negocjacjach prowadzonych przez Jean-Marie Leblanc, dyrektora Tour de France, policja zgodziła się ograniczyć najcięższe praktyki, dzięki czemu zawodnicy zgodzili się kontynuować rajd. Wielu zawodników i drużyn zostało wykluczonych i jedynie 111 zawodników ukończyło etap, jadąc bez numerów startowych i w zupełnym spokoju.

W 2000 stało się jasne, że kierownictwo i lekarze drużyny Festina byli odpowiedzialni za doping wśród swoich zawodników. Richard Virenque, czołowy zawodnik Festiny w końcu przyznał się na procesie po tym, jak został wyśmiany za utrzymywanie, że jeśli był pod wpływem narkotyków, to nie był tego do końca świadomy („à l’insu de mon plein gré”)[5].

Tuż przed Tourem 2003 Hiszpan Jesus Manzano udzielił jednej z hiszpańskich gazet wywiadu, w którym powiedział, że kierownictwo jego drużyny, Kelme zmuszało go do zażywania niedozwolonych substancji w trakcie Vuelta a España 2002[6]. Wyjawił także techniczne szczegóły, w jaki sposób kolarze unikali wykrycia dopingu. Jego „nagrodą” był zakaz startu w Tourze 2004.

Dowodów na istnienie dopingu nie brakowało, jednak w 2004 pojawiły się nowe wiarygodniejsze metody jego wykrywania. W styczniu, Philippe Gaumont zawodnik z drużyny Cofidis powiedział prowadzącym dochodzenie oraz prasie, że sterydy, hormony wzrostu, EPO i amfetamina były epizodem w drużynie[7].

W tym samym roku mistrz świata w jeździe indywidualnej na czas, David Millar został zdyskwalifikowany, gdyż był podejrzanym w sprawie wykrytej przez francuską policję, dotyczącej znalezienia narkotyków i środków dopingujących w siedzibie Cofidisu. Millar przyznał się do stosowania dopingu[8]. Jego kara została skrócona za to, że pomógł w wykryciu sposobów, którymi kolarze unikają wykrywania dopingu.

Kontrowersje związane z dopingiem nie ominęły również siedmiokrotnego mistrza Lanca Armstronga, jednak nigdy nie było przeciw niemu dowodów. Częściowo podejrzenia rzucił na Armstronga jego kolega z włoskiej drużyny, lekarz Michele Ferrari, który przyznał się do zapisywania dopingu atletom. Pojawiły się również zarzuty mówiące, że Armstrong nie jest w stanie tak jeździć bez dopingu.

Pod koniec sierpnia 2005, miesiąc po tym jak Lance Armstrong odniósł po raz siódmy zwycięstwo, francuska gazeta sportowa L’Equipe twierdziła, że ma niepodważalne dowody na stosowanie przez Armstronga dopingu (EPO) w 1999[9]. Twierdzenia opierały się na testach starych próbek moczu przeprowadzonych przez Francuskie Laboratorium Narodowe Wykrywające Doping (fr. LNDD) dla celów naukowych. Armstrong zaprzeczył jakoby stosował EPO a kierownictwo wyścigów nie pociągnęło go do odpowiedzialności z powodu braku pewności co do pochodzenia badanej próbki, braku jej duplikatu oraz stosowanych metod badawczych do tak starej próbki. W tym samym roku Armstrong poddany został testowi na obecność glikokortykosterydów[10], którego wynik był pozytywny. Armstrong tłumaczył to zewnętrznym stosowaniem maści zawierającej kortyzon na bolące „siodełko” i przedstawił receptę na tę maść. Zawartość wykrytej substancji znacznie przekraczała zawartość stosowaną w maściach.

Najbardziej niepokojącym środkiem dopingującym ostatnich lat jest erytropoetyna (EPO), hormon stymulujący w organizmie produkcję czerwonych krwinek. Jest ona łatwo podawalna i praktycznie niewykrywalna po zaledwie kilku dniach choć jej efekty pozostają przez kilka tygodni. EPO jest prawdopodobnie najpopularniejsza i najbardziej uniwersalna wśród zawodników Tour de France a władze zawodów wielokrotnie były krytykowane za brak bardziej zdecydowanych działań. Naukowcy odkryli, że obecnie stosowane metody wykrywania dopingu mogą powodować zafałszowanie wyników.

Obserwatorzy zauważyli, że średnia prędkość z jaką pokonywany jest Tour de France nadal wzrasta, podczas gdy unowocześnienia i ulepszenia w treningu i rowerach mają marginalne znaczenia. Twierdzą, że prędkość rośnie przede wszystkim dzięki dopingowi, który nie jest możliwy do wykrycia obecnie stosowanymi testami antydopingowymi[potrzebny przypis].

Zmarli

Podium

lp. rok km Zwycięzca 2. miejsce 3. miejsce raport
106 2019 3.365 Egan Bernal Geraint Thomas Steven Kruijswijk TdF 2019
105 2018 3.351 Geraint Thomas Tom Dumoulin Chris Froome TdF 2018
104 2017 3.540 Chris Froome Rigoberto Urán Romain Bardet TdF 2017
103 2016 3.535 Chris Froome Romain Bardet Nairo Quintana TdF 2016
102 2015 3.358 Chris Froome Nairo Quintana Alejandro Valverde TdF 2015
101 2014 3.664 Vincenzo Nibali Jean-Christophe Péraud Thibaut Pinot TdF 2014
100 2013 3.360 Chris Froome Nairo Quintana Joaquim Rodríguez TdF 2013
99 2012 3.497 Bradley Wiggins Chris Froome Vincenzo Nibali TdF 2012
98 2011 3.430 Cadel Evans Andy Schleck Fränk Schleck TdF 2011
97 2010 3.642 Andy Schleck Samuel Sánchez Jurgen Van Den Broeck TdF 2010
96 2009 3.459 Alberto Contador Andy Schleck Lance Armstrong TdF 2009
95 2008 3.556 Carlos Sastre Cadel Evans Dienis Mieńszow TdF 2008
94 2007 3.570 Alberto Contador Cadel Evans Levi Leipheimer TdF 2007
93 2006 3.656 Oscar Pereiro Andreas Klöden Carlos Sastre TdF 2006
92 2005 3.607 Lance Armstrong Ivan Basso Jan Ullrich TdF 2005
91 2004 3.391 Lance Armstrong Andreas Klöden Ivan Basso TdF 2004
90 2003 3.350 Lance Armstrong Jan Ullrich Aleksandr Winokurow TdF 2003
89 2002 3.276 Lance Armstrong Joseba Beloki Raimondas Rumšas TdF 2002
88 2001 3.453 Lance Armstrong Jan Ullrich Joseba Beloki TdF 2001
87 2000 3.662 Lance Armstrong Jan Ullrich Joseba Beloki TdF 2000
86 1999 3.870 Lance Armstrong Alex Zülle Fernando Escartín TdF 1999
85 1998 3.850 Marco Pantani Jan Ullrich Bobby Julich TdF 1998
84 1997 3.950 Jan Ullrich Richard Virenque Marco Pantani TdF 1997
83 1996 3.907 Bjarne Riis[11] Jan Ullrich Richard Virenque TdF 1996
82 1995 3.653 Miguel Indurain Alex Zülle Bjarne Riis TdF 1995
81 1994 3.978 Miguel Indurain Pēteris Ugrjumovs Marco Pantani TdF 1994
80 1993 3.714 Miguel Indurain Tony Rominger Zenon Jaskuła TdF 1993
79 1992 3.983 Miguel Indurain Claudio Chiappucci Gianni Bugno TdF 1992
78 1991 3.914 Miguel Indurain Gianni Bugno Claudio Chiappucci TdF 1991
77 1990 3.504 Greg LeMond Claudio Chiappucci Erik Breukink TdF 1990
76 1989 3.285 Greg LeMond Laurent Fignon Pedro Delgado TdF 1989
75 1988 3.286 Pedro Delgado Steven Rooks Fabio Parra TdF 1988
74 1987 4.231 Stephen Roche Pedro Delgado Jean-François Bernard TdF 1987
73 1986 4.094 Greg LeMond Bernard Hinault Urs Zimmermann TdF 1986
72 1985 4.109 Bernard Hinault Greg LeMond Stephen Roche TdF 1985
71 1984 4.021 Laurent Fignon Bernard Hinault Greg LeMond TdF 1984
70 1983 3.809 Laurent Fignon Ángel Arroyo Peter Winnen TdF 1983
69 1982 3.507 Bernard Hinault Joop Zoetemelk Johan van der Velde TdF 1982
68 1981 3.753 Bernard Hinault Lucien Van Impe Robert Alban TdF 1981
67 1980 3.842 Joop Zoetemelk Hennie Kuiper Raymond Martin TdF 1980
66 1979 3.765 Bernard Hinault Joop Zoetemelk Joaquim Agostinho TdF 1979
65 1978 3.908 Bernard Hinault Joop Zoetemelk Joaquim Agostinho TdF 1978
64 1977 4.096 Bernard Thévenet Hennie Kuiper Lucien Van Impe TdF 1977
63 1976 4.017 Lucien Van Impe Joop Zoetemelk Raymond Poulidor TdF 1976
62 1975 4.000 Bernard Thévenet Eddy Merckx Lucien Van Impe TdF 1975
61 1974 4.098 Eddy Merckx Raymond Poulidor Vicente López Carril TdF 1974
60 1973 4.090 Luis Ocaña Bernard Thévenet José Manuel Fuente TdF 1973
59 1972 3.846 Eddy Merckx Felice Gimondi Raymond Poulidor TdF 1972
58 1971 3.608 Eddy Merckx Joop Zoetemelk Lucien Van Impe TdF 1971
57 1970 4.254 Eddy Merckx Joop Zoetemelk Gösta Pettersson TdF 1970
56 1969 4.117 Eddy Merckx Roger Pingeon Raymond Poulidor TdF 1969
55 1968 4.492 Jan Janssen Herman Van Springel Ferdinand Bracke TdF 1968
54 1967 4.758 Roger Pingeon Julio Jiménez Franco Balmamion TdF 1967
53 1966 4.322 Lucien Aimar Jan Janssen Raymond Poulidor TdF 1966
52 1965 4.177 Felice Gimondi Raymond Poulidor Gianni Motta TdF 1965
51 1964 4.504 Jacques Anquetil Raymond Poulidor Federico Bahamontes TdF 1964
50 1963 4.137 Jacques Anquetil Federico Bahamontes José Pérez Francés TdF 1963
49 1962 4.274 Jacques Anquetil Jef Planckaert Raymond Poulidor TdF 1962
48 1961 4.397 Jacques Anquetil Guido Carlesi Charly Gaul TdF 1961
47 1960 4.173 Gastone Nencini Graziano Battistini Jan Adriaensens TdF 1960
46 1959 4.391 Federico Bahamontes Henry Anglade Jacques Anquetil TdF 1959
45 1958 4.319 Charly Gaul Vito Favero Raphaël Geminiani TdF 1958
44 1957 4.665 Jacques Anquetil Marcel Janssens Adolf Christian TdF 1957
43 1956 4.498 Roger Walkowiak Gilbert Bauvin Jan Adriaensens TdF 1956
42 1955 4.495 Louison Bobet Jean Brankart Charly Gaul TdF 1955
41 1954 4.656 Louison Bobet Ferdi Kübler Fritz Schär TdF 1954
40 1953 4.476 Louison Bobet Jean Malléjac Giancarlo Astrua TdF 1953
39 1952 4.898 Fausto Coppi Stan Ockers Bernardo Ruiz TdF 1952
38 1951 4.690 Hugo Koblet Raphaël Géminiani Lucien Lazaridès TdF 1951
37 1950 4.773 Ferdi Kübler Stan Ockers Louison Bobet TdF 1950
36 1949 4.808 Fausto Coppi Gino Bartali Jacques Marinelli TdF 1949
35 1948 4.922 Gino Bartali Briek Schotte Guy Lapebie TdF 1948
34 1947 4.640 Jean Robic Édouard Fachleitner Pierre Brambilla TdF 1947
Nie rozgrywano z powodu II wojny światowej
33 1939 4.224 Sylvère Maes René Vietto Lucien Vlaemynck TdF 1939
32 1938 4.687 Gino Bartali Félicien Vervaecke Victor Cosson TdF 1938
31 1937 4.415 Roger Lapébie Mario Vicini Léo Amberg TdF 1937
30 1936 4.418 Sylvère Maes Antonin Magne Félicien Vervaecke TdF 1936
29 1935 4.338 Romain Maes Ambrogio Morelli Félicien Vervaecke TdF 1935
28 1934 4.470 Antonin Magne Giuseppe Martano Roger Lapébie TdF 1934
27 1933 4.395 Georges Speicher Learco Guerra Giuseppe Martano TdF 1933
26 1932 4.479 André Leducq Kurt Stöpel Francesco Camusso TdF 1932
25 1931 5.091 Antonin Magne Jef Demuysere Antonio Pesenti TdF 1931
24 1930 4.822 André Leducq Learco Guerra Antonin Magne TdF 1930
23 1929 5.257 Maurice Dewaele Giuseppe Pancera Jef Demuysere TdF 1929
22 1928 5.476 Nicolas Frantz André Leducq Maurice Dewaele TdF 1928
21 1927 5.340 Nicolas Frantz Maurice Dewaele Lucien Vervaecke TdF 1927
20 1926 5.745 Lucien Buysse Nicolas Frantz Bartolomeo Aimo TdF 1926
19 1925 5.440 Ottavio Bottecchia Lucien Buysse Bartolomeo Aimo TdF 1925
18 1924 5.425 Ottavio Bottecchia Nicolas Frantz Lucien Buysse TdF 1924
17 1923 5.386 Henri Pélissier Ottavio Bottecchia Romain Bellenger TdF 1923
16 1922 5.375 Firmin Lambot Jean Alavoine Félix Seller TdF 1922
15 1921 5.485 Léon Scieur Hector Heusghem Honoré Barthélémy TdF 1921
14 1920 5.503 Philippe Thys Hector Heusghem Firmin Lambot TdF 1920
13 1919 5.560 Firmin Lambot Jean Alavoine Eugène Christophe TdF 1919
Nie rozgrywano z powodu I wojny światowej
12 1914 5.380 Philippe Thys Henri Pélissier Jean Alavoine TdF 1914
11 1913 5.287 Philippe Thys Gustave Garrigou Marcel Buysse TdF 1913
10 1912 5.289 Odile Defraye Eugène Christophe Gustave Garrigou TdF 1912
09 1911 5.343 Gustave Garrigou Paul Duboc Émile Georget TdF 1911
08 1910 4.734 Octave Lapize François Faber Gustave Garrigou TdF 1910
07 1909 4.497 François Faber Gustave Garrigou Jean Alavoine TdF 1909
06 1908 4.488 Lucien Petit-Breton François Faber Georges Passerieu TdF 1908
05 1907 4.488 Lucien Petit-Breton Gustave Garrigou Émile Georget TdF 1907
04 1906 4.545 René Pottier Georges Passerieu Louis Trousselier TdF 1906
03 1905 2.994 Louis Trousselier Hyppolite Aucouturier Jean-Baptiste Dortignacq TdF 1905
02 1904 2.428 Henri Cornet Jean-Baptiste Dortignacq Alois Catteau TdF 1904
01 1903 2.428 Maurice Garin Lucien Pothier Fernand Augereau TdF 1903

Koszulki

Podczas wyścigu prowadzone są różne klasyfikacje zawodników, najlepszy kolarz w danej kategorii otrzymuje koszulkę jej lidera, w której kontynuuje wyścig na następnym etapie. Jeśli kolarz jest posiadaczem więcej niż jednej koszulki, na kolejnym etapie jedzie tylko w jednej z nich, w pozostałych kategorach koszulkę zakładają kolejni kolarze w klasyfikacji tej koszulki.

Koszulki do zdobycia podczas Tour de France:

Żółta koszulka (Le maillot jaune), zakładana przez lidera klasyfikacji generalnej, jest najcenniejsza. Jest przyznawana w oparciu o zsumowane czasy zawodnika ze wszystkich etapów. Zawodnik z najkrótszym czasem jest liderem. Desgrange utworzył ją w 1919, gdyż chciał, aby lider wyróżniał się w peletonie. Wybrano żółty kolor koszulki, gdyż strony jego gazety L’Auto były właśnie żółte. Do klasyfikacji są także przyznawane tzw. bonusowe sekundy, odejmowane od czasu trzech najlepszych zawodników na metach etapów bądź na premiach lotnych na trasie etapów. W 2005 za podium etapów odejmowano kolejno: 20, 12 i 8 sekund, zaś za trzy czołowe miejsca na premiach lotnych: 6, 4 i 2 sekundy. Od TdF w roku 2008 bonifikaty zostały zlikwidowane.

Zielona koszulka (Le maillot vert) to koszulka sprinterów. Jedzie w niej lider klasyfikacji punktowej. Na końcu każdego etapu przyznawane są punkty za dojechanie na metę na czołowych pozycjach. W zależności od etapu, ich zwycięzcy otrzymują różną liczbę punktów. I tak na przykład – zwycięzca etapu płaskiego – 35 punktów, pagórkowatego – 25 punktów, górskiego – 20 punktów, a jazdy na czas – 15 punktów. Punkty są przyznawane także za lotne premie. Pierwszym zwycięzcą klasyfikacji punktowej był, w 1953 roku, Szwajcar, Fritz Schaer. Najczęściej zaś z zielonym trykotem do domu wracał Niemiec, Erik Zabel – sześć zwycięstw z rzędu (1996 – 2001)

Biała koszulka w czerwone grochy (Le maillot à pois rouges lub Polka dot jersey), przysługuje najlepszemu kolarzowi w klasyfikacji górskiej (tzw. góral). Podczas etapów górskich na trasie znajdują się premie górskie, skategoryzowane od kategorii czwartej (najłatwiejsze) do pierwszej (trudne podjazdy), oraz premie oznaczone jako poza kategorią, z najtrudniejszymi podjazdami wyścigu (tzw. hors category – HC). Dla porównania – zwycięzca premii górskiej czwartej kategorii otrzymuje 1 punkt, zaś zwycięzca premii poza kategorią – 25 punktów. Obecnie premia górska znajdująca się na mecie jest punktowana podwójnie.

Klasyfikacja została dodana do wyścigu w 1933. Sama koszulka jest noszona przez kolarzy od 1975 roku. Rekordzistą zwycięstw w niej jest Francuz Richard Virenque, który wygrywał siedmiokrotnie (1994 – 1997, 1999, 2003 – 2004). Po sześć zwycięstw mają na swoim koncie Hiszpan Federico Bahamontes i Belg Lucien Van Impe.

Biała koszulka (Le maillot blanc) jest własnością najlepszego młodzieżowca (kolarza do lat 25), na podstawie czasów z klasyfikacji generalnej. Wprowadzono ją w 1978. Najwięcej razy (3 z rzędu) zdobywał ją Jan Ullrich.

Istnieją także dwie mniej prestiżowe klasyfikacje, bez własnych koszulek. Pierwsza z nich to klasyfikacja aktywnych. Po każdym etapie komisja sędziowska wybiera kolarza, który na jego trasie był najaktywniejszy. W nagrodę kolarz na następny etap wyrusza z czerwonym numerem startowym. W historii prowadzono także klasyfikację generalną na najaktywniejszego, lecz od 2004 roku najaktywniejszy kolarz całego Touru nie jest wyłaniany. Druga z klasyfikacji to klasyfikacja drużynowa, ustalana na podstawie sumy czasów trzech najlepszych zawodników z każdego zespołu.

Na koniec każdego etapu liderzy danej kategorii są oficjalnie dekorowani poszczególnymi koszulkami, wraz ze zwycięzcą etapu oraz najwaleczniejszym kolarzem etapu.

Zwycięzcy klasyfikacji pobocznych

lp. rok klasyfikacja punktowa klasyfikacja górska klasyfikacja młodzieżowa klasyfikacja drużynowa
106 2019 Peter Sagan  Słowacja Romain Bardet  Francja Egan Bernal  Kolumbia Movistar Team  Hiszpania
105 2018 Peter Sagan  Słowacja Julian Alaphilippe  Francja Pierre Latour  Francja Movistar Team  Hiszpania
104 2017 Michael Matthews  Australia Warren Barguil  Francja Simon Yates  Wielka Brytania Team Sky  Wielka Brytania
103 2016 Peter Sagan  Słowacja Rafał Majka  Polska Adam Yates  Wielka Brytania Movistar Team  Hiszpania
102 2015 Peter Sagan  Słowacja Chris Froome  Wielka Brytania Nairo Quintana  Kolumbia Movistar Team  Hiszpania
101 2014 Peter Sagan  Słowacja Rafał Majka Polska Thibaut Pinot  Francja Ag2r-La Mondiale  Francja
100 2013 Peter Sagan  Słowacja Nairo Quintana  Kolumbia Nairo Quintana  Kolumbia Saxo Bank  Dania
99 2012 Peter Sagan  Słowacja Thomas Voeckler  Francja Tejay van Garderen  Stany Zjednoczone RadioShack-Nissan-Trek  Luksemburg
98 2011 Mark Cavendish  Wielka Brytania Samuel Sánchez  Hiszpania Pierre Rolland  Francja Garmin-Cervélo  Stany Zjednoczone
97 2010 Alessandro Petacchi  Włochy Anthony Charteau  Francja Andy Schleck  Luksemburg Team RadioShack  Stany Zjednoczone
96 2009 Thor Hushovd  Norwegia Franco Pellizotti  Włochy Andy Schleck  Luksemburg Astana  Kazachstan
95 2008 Óscar Freire  Hiszpania Bernhard Kohl  Austria Andy Schleck  Luksemburg Team CSC Saxo Bank  Dania
94 2007 Tom Boonen  Belgia Mauricio Soler  Kolumbia Alberto Contador  Hiszpania Discovery Channel  Stany Zjednoczone
93 2006 Robbie McEwen  Australia Michael Rasmussen  Dania Damiano Cunego  Włochy T-Mobile Team  Niemcy
92 2005 Thor Hushovd  Norwegia Michael Rasmussen  Dania Jarosław Popowycz  Ukraina Discovery Channel  Stany Zjednoczone
91 2004 Robbie McEwen  Australia Richard Virenque  Francja Władimir Karpiec  Rosja T-Mobile Team  Niemcy
90 2003 Baden Cooke  Australia Richard Virenque  Francja Dienis Mieńszow  Rosja Team CSC  Dania
89 2002 Robbie McEwen  Australia Laurent Jalabert  Francja Ivan Basso  Włochy ONCE – Eroski  Hiszpania
88 2001 Erik Zabel  Niemcy Laurent Jalabert  Francja Óscar Sevilla  Hiszpania Kelme  Hiszpania
87 2000 Erik Zabel  Niemcy Santiago Botero  Kolumbia Francisco Mancebo  Hiszpania Kelme  Hiszpania
86 1999 Erik Zabel  Niemcy Richard Virenque  Francja Benoit Salmon  Francja Banesto  Hiszpania
85 1998 Erik Zabel  Niemcy Christophe Rinero  Francja Jan Ullrich  Niemcy Cofidis  Francja
84 1997 Erik Zabel  Niemcy Richard Virenque  Francja Jan Ullrich  Niemcy Telekom  Niemcy
83 1996 Erik Zabel[12]  Niemcy Richard Virenque  Francja Jan Ullrich  Niemcy Festina  Hiszpania
82 1995 Laurent Jalabert  Francja Richard Virenque  Francja Marco Pantani  Włochy ONCE  Hiszpania
81 1994 Dżamolidin Abdużaparow  Uzbekistan Richard Virenque  Francja Marco Pantani  Włochy Festina  Hiszpania
80 1993 Dżamolidin Abdużaparow  Uzbekistan Tony Rominger  Szwajcaria Antonio Martin  Hiszpania Carrera  Włochy
79 1992 Laurent Jalabert  Francja Claudio Chiappucci  Włochy Eddy Bouwmans  Holandia Carrera  Włochy
78 1991 Dżamolidin Abdużaparow  Uzbekistan Claudio Chiappucci  Włochy Alvaro Mejia  Kolumbia Banesto  Hiszpania
77 1990 Olaf Ludwig  Niemcy Thierry Claveryolat  Francja Gilles Delion  Francja Z  Francja
76 1989 Sean Kelly  Irlandia Gert-Jan Theunisse  Holandia Fabrice Philipot  Francja PDM  Holandia
75 1988 Eddy Planckaert  Belgia Steven Rooks  Holandia Erik Breukink  Holandia PDM  Holandia
74 1987 Jean-Paul Van Poppel  Holandia Luis Herrera  Kolumbia Raúl Alcalá  Meksyk Systeme U  Francja
73 1986 Eric Vanderaerden  Belgia Bernard Hinault  Francja Andrew Hampsten  Stany Zjednoczone La Vie Claire  Francja
72 1985 Sean Kelly  Irlandia Luis Herrera  Kolumbia Fabio Parra  Kolumbia La Vie Claire  Francja
71 1984 Frank Hoste  Belgia Robert Millar  Wielka Brytania Greg LeMond  Stany Zjednoczone Renault  Francja
70 1983 Sean Kelly  Irlandia Lucien Van Impe  Belgia Laurent Fignon  Francja TI – Raleigh  Holandia
69 1982 Sean Kelly  Irlandia Bernard Vallet  Francja Phil Anderson  Australia Coop-Mercier  Francja
68 1981 Freddy Maertens  Belgia Lucien Van Impe  Belgia Peter Winnen  Holandia Peugeot  Francja
67 1980 Rudy Pevenage  Belgia Raymond Martin  Francja Johan Van de Velde  Holandia Miko-Mercier  Francja
66 1979 Bernard Hinault  Francja Giovanni Battaglin  Włochy Jean-René Bernaudeau  Francja Renault  Francja
65 1978 Freddy Maertens  Belgia Mariano Martinez  Francja Henk Lubberding  Holandia Miko-Mercier  Francja
64 1977 Jacques Esclassan  Francja Lucien Van Impe  Belgia Dietrich Thurau  Niemcy TI – Raleigh  Holandia
63 1976 Freddy Maertens  Belgia Giancarlo Bellini  Włochy Enrique Martinez-Heredia  Hiszpania KAS  Hiszpania
62 1975 Rik Van Linden  Belgia Lucien Van Impe  Belgia Francesco Moser  Włochy GAN-Mercier  Francja
61 1974 Patrick Sercu  Belgia Domingo Perurena  Hiszpania KAS  Hiszpania
60 1973 Herman Van Springel  Belgia Pedro Torres  Hiszpania BIC  Francja
59 1972 Eddy Merckx  Belgia Lucien Van Impe  Belgia GAN-Mercier  Francja
58 1971 Eddy Merckx  Belgia Lucien Van Impe  Belgia BIC  Francja
57 1970 Walter Godefroot  Belgia Eddy Merckx  Belgia Salvarani  Włochy
56 1969 Eddy Merckx  Belgia Eddy Merckx  Belgia Faema  Belgia
55 1968 Franco Bitossi  Włochy Aurelio Gonzalez  Hiszpania  Hiszpania
54 1967 Jan Janssen  Holandia Julio Jiménez  Hiszpania  Francja
53 1966 Willy Planckaert  Belgia Julio Jiménez  Hiszpania KAS Hiszpania
52 1965 Jan Janssen  Holandia Julio Jiménez  Hiszpania KAS  Hiszpania
51 1964 Jan Janssen  Holandia Federico Bahamontes  Hiszpania Pelforth-Sauvage  Holandia
50 1963 Rik Van Looy  Belgia Federico Bahamontes  Hiszpania Saint Raphael-Geminiani  Francja
49 1962 Rudi Altig  Niemcy Federico Bahamontes  Hiszpania Heylett – Saint Raphael  Francja
48 1961 André Darrigade  Francja Imerio Massignan  Włochy  Francja
47 1960 Jean Graczyk  Francja Imerio Massignan  Włochy  Francja
46 1959 André Darrigade  Francja Federico Bahamontes  Hiszpania  Belgia
45 1958 Jean Graczyk  Francja Federico Bahamontes  Hiszpania  Belgia
44 1957 Jean Forestier  Francja Gastone Nencini  Włochy  Francja
43 1956 Stan Ockers  Belgia Charly Gaul  Luksemburg  Belgia
42 1955 Stan Ockers  Belgia Charly Gaul  Luksemburg  Francja
41 1954 Ferdi Kübler  Szwajcaria Federico Bahamontes  Hiszpania  Szwajcaria
40 1953 Fritz Schaer  Szwajcaria Jesús Loroño  Hiszpania  Holandia
39 1952 Fausto Coppi  Włochy  Włochy
38 1951 Raphäel Geminiani  Francja  Francja
37 1950 Louison Bobet  Francja  Belgia
36 1949 Fausto Coppi  Włochy  Włochy
35 1948 Gino Bartali  Włochy  Belgia
34 1947 Pierre Brambilla  Włochy  Włochy
** *** ***** ***
33 1939 Sylvére Maes  Francja  Belgia
32 1938 Gino Bartali  Włochy  Belgia
31 1937 Félicien Vervaecke  Belgia  Francja
30 1936 Julián Berrendero  Hiszpania  Belgia
29 1935 Félicien Vervaecke  Włochy  Belgia
28 1934 René Vietto  Francja  Belgia
27 1933 Vicente Trueba  Hiszpania  Francja
26 1932  Włochy
25 1931  Belgia
24 1930  Francja

Gratyfikacje

  • 450 000 €: zwycięzca wyścigu (żółta koszulka)
  • 25 000 €: zwycięzca klasyfikacji sprinterskiej (zielona koszulka) i klasyfikacji górskiej (koszulka w grochy)
  • 20 000 €: zwycięzca klasyfikacji młodzieżowej (biała koszulka)
  • 50 000 €: zwycięstwo w klasyfikacji drużynowej
  • 8 000 €: zwycięstwo etapowe
  • 10 000 €: zwycięstwo w czasówce drużynowej
  • 800 €: zwycięstwo na premii sprinterskiej
  • 350 €: dzień jazdy w żółtej koszulce
  • 300 €: dzień jazdy w koszulkach: zielonej, białej i białej w czerwone grochy

Etapy

Płaskie

Najsłynniejszym płaskim etapem Tour de France jest etap z metą na Polach Elizejskich (Champs-Élysées) w Paryżu. Od 1975 kończy on trzytygodniową rywalizację, jest on według przepisów normalnym etapem, liczy mniej więcej 170 km. Ostatnie 20 km takiego etapu składa się z okrążeń na bruku Pól Elizejskich (jednak znacznie łatwiejszego niż bruk z Paryż-Roubaix). Najczęściej bywa on etapem przyjaźni, przeznaczonym dla sprinterów, gdyż czołówka klasyfikacji generalnej jest już ustalona. Bywały jednak wyjątki od tej zasady. W 1987 przed etapem na Polach Elizejskich liderem był Stephen Roche z 40-sekundową przewagą nad Pedro Delgado. Delgado zaatakował na trasie ostatniego etapu, licząc na odzyskanie zwycięstwa ostatniego dnia (ostatecznie jednak, peleton dogonił go i Roche wygrał Tour).

W 1989 etap do Paryża był 24-kilometrową czasówką. Dzięki świetnej postawie i zwycięstwu na niej, Greg LeMond został zwycięzcą całego Tour de France z przewagą zaledwie 8 sekund nad poprzednim liderem – Laurentem Fignonem.

Także etapy pierwszego tygodnia są najczęściej płaskie.

Górskie

Pierwszym podjazdem w historii Tour de France był w 1903 r. podjazd pod Col de la République w Masywie Centralnym, lecz pierwszym szczytem ponad 1000 m był w 1905 r. Ballon d’Alsace (Balon Alzacki) w Wogezach. Od tego czasu na Ballon d’Alsace wspinano się 24-krotnie (ostatni raz 10 lipca 2005, w stulecie pierwszej wspinaczki na szczyt), z czego czterokrotnie umieszczano tam metę etapów. Pierwszym Tourem, w którym umieszczono mety etapów na szczytach przełęczy/gór była edycja z 1952 r. Mety były na L’Alpe d’Huez, Sestrières i Puy-de-Dôme, wszystkie trzy wygrał Fausto Coppi.

Inne najsłynniejsze podjazdy Tour de France to:

Za granicą

Wiele etapów rozgrywanych jest za granicą (w Niemczech, Beneluksie, Szwajcarii, Hiszpanii, Andorze, Wielkiej Brytanii, Monako, Irlandii i we Włoszech). W planach jest także rozpoczęcie Touru od etapu w Nowym Jorku lub jednej z francuskich kolonii zamorskich. Na razie jednak organizatorzy odkładają te plany z powodów logistycznych.

Miejsca startów wyścigu poza Francją:

rok miasto kraj
1954 Amsterdam Holandia
1958 Bruksela Belgia
1965 Kolonia Niemcy
1973 Scheveningen Holandia
1975 Charleroi Belgia
1978 Lejda Holandia
1980 Frankfurt Niemcy
1982 Bazylea Szwajcaria
1987 Berlin Niemcy
1989 Luksemburg Luksemburg
1992 San Sebastián Hiszpania
1996 ’s-Hertogenbosch Holandia
1998 Dublin Irlandia
2002 Luksemburg Luksemburg
2004 Liège Belgia
2006 Esch-sur-Alzette Luksemburg
2006 Huy Belgia
2007 Londyn Wielka Brytania
2009 Monako Monako
2010 Rotterdam Holandia
2012 Liège Belgia
2014 Leeds Wielka Brytania
2015 Utrecht Holandia
2017 Düsseldorf Niemcy

Najczęściej zagraniczne etapy kończono w:

Terminologia

Większość terminów używanych w Tour de France jest także używana w innych wyścigach kolarskich. Istnieje jednak kilka wyrażeń specyficznych dla Touru.

  • course – cała kolumna wyścigu od tête de la course (grupa prowadząca) do arriere de la course (grupa zamykająca stawkę)
  • hors catégorie – góra „ponad kategorią”, niesamowicie trudna do pokonania
  • flamme rouge – trójkątna, czerwona chorągiewka wisząca w centrum łuku reklamowego na kilometr przed metą – w slangu kolarskim oznacza po prostu kilometr do mety
  • lanterne rougeczerwona latarnia – określenie dla ostatniego kolarza w klasyfikacji generalnej
  • tifosi – włoscy fani
  • voiture balai – samochód sędziowski, który jedzie na końcu wyścigu i zbiera z trasy kolarzy, którzy nie są w stanie jechać dalej, bądź mają zbyt dużą stratę do peletonu. W Polsce odpowiednikiem jest tzw. trupiara.

Przeciętny uczestnik

Każdy zawodnik startujący w Tour de France musi mieć świetne warunki i być doskonale przygotowanym. Najlepiej pokazuje to analiza zawodników z Tour de France 2005:

Rekordy

Zwycięstwa

Drugie miejsca

Dni w koszulce lidera

Najlepszy góral

Najlepszy sprinter

Zwycięstwa etapowe

Zwycięstwa etapowe w jednym Tourze

Zwycięstwa etapowe – kraje

Najwięcej startów

Zobacz też



This article uses material from the Wikipedia article "Tour de France", which is released under the Creative Commons Attribution-Share-Alike License 3.0. There is a list of all authors in Wikipedia

Sports List

Air sports
• Aerobatics
• Air racing
• Cluster ballooning
• Hopper ballooning

Wingsuit flying
• Gliding
• Hang gliding
• Powered hang glider
• Human powered aircraft
• Model aircraft
• Parachuting
• Banzai skydiving
• BASE jumping
• Skydiving
• Skysurfing
• Wingsuit flying
• Paragliding
• Powered paragliding
• Paramotoring
• Ultralight aviation

Archery
• Field archery
• Flight archery
• Gungdo
• Indoor archery
• Kyūdō
• Popinjay
• Target archery

Ball-over-net games
• Badminton
• Ball badminton
• Biribol
• Bossaball
• Fistball
• Footbag net
• Football tennis
• Footvolley
• Hooverball
• Jianzi
• Padel
• Peteca
• Pickleball
• Platform tennis
• Sepak takraw
• Sipa
• Throwball
• Volleyball
• Beach volleyball
• Water volleyball
• Paralympic volleyball
• Wallyball
• Ringo


Basketball family
• Basketball
• Beach basketball
• Deaf basketball
• Streetball
• Water basketball
• Wheelchair basketball
• Cestoball
• Korfball
• Netball
• Fastnet
• Indoor netball
• Ringball
• Slamball

Bat-and-ball (safe haven)
• Baseball
• Softball
• Slow pitch
• Fast-pitch softball
• 16-inch softball
• Bat and trap
• British baseball – four posts
• Brännboll – four bases
• Corkball – four bases (no base-running)
• Cricket – two creases
• Indoor cricket
• Limited overs cricket
• One Day International
• Test cricket
• Twenty20
• Danish longball
• Kickball
• Kilikiti
• Lapta – two salos (bases)
• The Massachusetts Game – four bases
• Matball
• Oina
• Old cat – variable
• Over-the-line – qv
• Palant
• Pesäpallo – four bases
• Punchball
• Rounders – four bases or posts
• Scrub baseball – four bases (not a team game per se)
• Stickball – variable
• Stool ball – two stools
• Tee-ball
• Town ball – variable
• Vigoro – two wickets
• Wireball
• Wiffleball

Baton twirling
• Baton twirling

Acro sports
• Ballet
• Dancing
• Cheerleading
• Gymnastics

Performance sports
• Drum corps
• Marching band

Board sports

• Skateboarding
• Scootering
• Casterboarding
• Freeboard (skateboard)
• Longboarding
• Streetboarding
• Skysurfing
• Streetluge
• Snowboarding
• Mountainboarding
• Sandboarding
• Snowkiting
• Surfing
• Wakesurfing
• Bodyboarding
• Riverboarding
• Skimboarding
• Windsurfing
• Wakeboarding
• Kneeboarding
• Paddleboarding

Catch games
• Dodgeball
• Ga-ga
• Keep away
• Kin-Ball
• Newcomb ball
• Quidditch
• Rundown (a.k.a. Pickle)
• Yukigassen

Climbing

• Abseiling
• Aid climbing
• Ice climbing
• Mixed climbing
• Mountaineering
• Rock climbing
• Bouldering
• Deep-water soloing
• Sport climbing
• Traditional climbing
• Other
• Canyoning (Canyoneering)
• Coasteering
• Hiking
• Rope climbing
• Pole climbing

Cycling

• Artistic cycling
• BMX
• Cyclo-cross
• Cross-country mountain biking
• Cycle polo
• Cycle speedway
• Downhill mountain biking
• Dirt jumping
• Enduro mountain biking
• Freestyle BMX
• Hardcourt Bike Polo
• Road bicycle racing
• Track cycling
• Underwater cycling

Skibob
• Skibobbing

Unicycle

• Mountain unicycling
• Unicycling
• Unicycle basketball
• Unicycle hockey
• Unicycle trials
Combat sports: wrestling and martial arts
• Aiki-jūjutsu
• Aikido
• Jujutsu
• Judo
• Brazilian jiu-jitsu
• Sambo (martial art)
• Sumo
• Wrestling
• Amateur wrestling
• Greco-Roman wrestling
• Freestyle wrestling
• Folk wrestling
• Boli Khela
• Collar-and-elbow
• Cornish wrestling
• Dumog
• Glima
• Gouren
• Kurash
• Lancashire wrestling
• Catch wrestling
• Malla-yuddha
• Mongolian wrestling
• Pehlwani
• Professional wrestling
• Schwingen
• Shuai jiao
• Ssireum
• Varzesh-e Pahlavani
• Yağlı Güreş
• Greek wrestling

Striking

• Choi Kwang-Do
• Cockfighting
• Boxing
• Bokator
• Capoeira
• Fujian White Crane
• Karate
• Kenpō
• Kickboxing
• Lethwei
• Muay Thai
• Pradal serey
• Sanshou
• Savate
• Shaolin Kung Fu
• Sikaran
• Silat
• Subak
• Taekkyeon
• Taekwondo
• Taidō
• Tang Soo Do
• Wing Chun
• Zui quan

Mixed or hybrid
• Baguazhang
• Bando
• Bartitsu
• Bujinkan
• Hapkido
• Hwa Rang Do
• Jeet Kune Do
• Kajukenbo
• Kalaripayattu
• Krav Maga
• Kuk Sool Won
• Marine Corps Martial Arts Program
• Mixed martial arts
• Northern Praying Mantis
• Ninjutsu
• Pankration
• Pencak Silat
• Sanshou
• Shidōkan Karate
• Shōrin-ryū Shidōkan
• Shoot boxing
• Shootfighting
• Shorinji Kempo
• Systema
• T'ai chi ch'uan
• Vajra-mushti
• Vale tudo
• Vovinam
• Xing Yi Quan
• Zen Bu Kan Kempo

Weapons
• Axe throwing
• Battōjutsu
• Boffer fighting
• Eskrima
• Egyptian stick fencing
• Fencing
• Gatka
• Hojōjutsu
• Iaidō
• Iaijutsu
• Jōdō
• Jogo do pau
• Jūkendō
• Jittejutsu
• Kendo
• Kenjutsu
• Krabi–krabong
• Kung fu
• Kyūdō
• Kyūjutsu
• Modern Arnis
• Naginatajutsu
• Nguni stick-fighting
• Okinawan kobudō
• Shurikenjutsu
• Silambam
• Sōjutsu
• Sword fighting
• Wushu
• Kumdo
• Wing Chun


Skirmish
• Airsoft
• Laser tag
• Paintball


Cue sports
• Carom billiards
• Three-cushion
• Five-pins
• Balkline and straight rail
• Cushion caroms
• Four-ball (yotsudama)
• Artistic billiards
• Novuss (and cued forms of carrom)
• Pocket billiards (pool)
• Eight-ball
• Blackball (a.k.a. British eight-ball pool)
• Nine-ball
• Straight pool (14.1 continuous)
• One-pocket
• Three-ball
• Seven-ball
• Ten-ball
• Rotation
• Baseball pocket billiards
• Cribbage (pool)
• Bank pool
• Artistic pool
• Trick shot competition
• Speed pool
• Bowlliards
• Chicago
• Kelly pool
• Cutthroat
• Killer
• Russian pyramid
• Snooker
• Sinuca brasileira
• Six-red snooker
• Snooker plus
• Hybrid carom–pocket games
• English billiards
• Bottle pool
• Cowboy
• Obstacle variations
• Bagatelle
• Bar billiards
• Bumper pool
• Table Sports
• Foosball


Equine sports
• Buzkashi
• Barrel racing
• Campdrafting
• Cirit
• Charreada
• Chilean rodeo
• Cross country
• Cutting
• Dressage
• Endurance riding
• English pleasure
• Equitation
• Eventing
• Equestrian vaulting
• Gymkhana
• Harness racing
• Horse racing
• Horseball
• Hunter
• Hunter-jumpers
• Jousting
• Pato
• Reining
• Rodeo
• Show jumping
• Steeplechase
• Team penning
• Tent pegging
• Western pleasure


Fishing
• Angling
• Big-game fishing
• Casting
• Noodling
• Spearfishing
• Sport fishing
• Surf fishing
• Rock fishing
• Fly fishing
• Ice fishing

Flying disc sports

• Beach ultimate
• Disc dog
• Disc golf
• Disc golf (urban)
• Dodge disc
• Double disc court
• Flutterguts
• Freestyle
• Freestyle competition
• Goaltimate
• Guts
• Hot box
• Ultimate

Football

• Ancient games
• Chinlone
• Cuju
• Episkyros
• Harpastum
• Kemari
• Ki-o-rahi
• Marn Grook
• Woggabaliri
• Yubi lakpi
• Medieval football
• Ba game
• Caid
• Calcio Fiorentino
• Camping (game)
• Chester-le-Street
• Cnapan
• Cornish hurling
• Haxey Hood
• Knattleikr
• La soule
• Lelo burti
• Mob football
• Royal Shrovetide Football
• Uppies and Downies
• Association football
• Jorkyball
• Paralympic football
• Powerchair Football
• Reduced variants
• Five-a-side football
• Beach soccer
• Futebol de Salão
• Futsal
• Papi fut
• Indoor soccer
• Masters Football
• Street football
• Freestyle football
• Keepie uppie
• Swamp football
• Three sided football
• Australian football
• Nine-a-side footy
• Rec footy
• Metro footy
• English school games
• Eton College
• Field game
• Wall game
• Harrow football
• Gaelic football
• Ladies' Gaelic football
• Gridiron football
• American football
• Eight-man football
• Flag football
• Indoor football
• Arena football
• Nine-man football
• Six-man football
• Sprint football
• Touch football
• Canadian football
• Street football (American)
• Rugby football
• Beach rugby
• Rugby league
• Masters Rugby League
• Mod league
• Rugby league nines
• Rugby league sevens
• Tag rugby
• Touch football
• Wheelchair rugby league
• Rugby union
• American flag rugby
• Mini rugby
• Rugby sevens
• Tag rugby
• Touch rugby
• Rugby tens
• Snow rugby
• Hybrid codes
• Austus
• Eton wall game
• International rules football
• Samoa rules
• Speedball
• Universal football
• Volata


Golf

• Miniature golf
• Match play
• Skins game
• Speed golf
• Stroke play
• Team play
• Shotgun start

Gymnastics

• Acrobatic gymnastics
• Aerobic gymnastics
• Artistic gymnastics
• Balance beam
• Floor
• High bar
• Parallel bars
• Pommel horse
• Still rings
• Uneven bars
• Vault
• Juggling
• Rhythmic gymnastics
• Ball
• Club
• Hoop
• Ribbon
• Rope
• Rope jumping
• Slacklining
• Trampolining
• Trapeze
• Flying trapeze
• Static trapeze
• Tumbling

Handball family
• Goalball
• Hitbal
• Tchoukball
• Team handball
• Beach handball
• Czech handball
• Field handball
• Torball
• Water polo

Hunting

• Beagling
• Big game hunting
• Deer hunting
• Fox hunting
• Hare coursing
• Wolf hunting

Ice sports
• Bandy
• Rink bandy
• Broomball
• Curling
• Ice hockey
• Ringette
• Ice yachting
• Figure skating


Kite sports
• Kite buggy
• Kite fighting
• Kite landboarding
• Kitesurfing
• Parasailing
• Snow kiting
• Sport kite (Stunt kite)

Mixed discipline
• Adventure racing
• Biathlon
• Duathlon
• Decathlon
• Heptathlon
• Icosathlon
• Modern pentathlon
• Pentathlon
• Tetrathlon
• Triathlon

Orienteering family
• Geocaching
• Orienteering
• Rogaining
• Letterboxing
• Waymarking

Pilota family
• American handball
• Australian handball
• Basque pelota
• Jai alai
• Fives
• Eton Fives
• Rugby Fives
• Frisian handball
• Four square
• Gaelic handball
• Jeu de paume
• Palla
• Patball
• Valencian pilota

Racquet (or racket) sports
• Badminton
• Ball badminton
• Basque pelota
• Frontenis
• Xare
• Beach tennis
• Fives
• Matkot
• Padel
• Paleta Frontón
• Pelota mixteca
• Pickleball
• Platform tennis
• Qianball
• Racketlon
• Racquetball
• Racquets
• Real tennis
• Soft tennis
• Speed-ball
• Speedminton
• Squash
• Hardball squash
• Squash tennis
• Stické
• Table tennis
• Tennis
Remote control
• Model aerobatics
• RC racing
• Robot combat
• Slot car racing

Rodeo-originated
• Bullriding
• Barrel Racing
• Bronc Riding
• Saddle Bronc Riding
• Roping
• Calf Roping
• Team Roping
• Steer Wrestling
• Goat Tying

Running
• Endurance
• 5K run
• 10K run
• Cross-country running
• Half marathon
• Marathon
• Road running
• Tower running
• Ultramarathon
• Sprint
• Hurdles

Sailing / Windsurfing
• Ice yachting
• Land sailing
• Land windsurfing
• Sailing
• Windsurfing
• Kiteboarding
• Dinghy sailing

Snow sports
• Alpine skiing
• Freestyle skiing
• Nordic combined
• Nordic skiing
• Cross-country skiing
• Telemark skiing
• Ski jumping
• Ski touring
• Skijoring
• Speed skiing

Sled sports

• Bobsleigh
• Luge
• Skibobbing
• Skeleton
• Toboggan

Shooting sports
• Clay pigeon shooting
• Skeet shooting
• Trap shooting
• Sporting clays
• Target shooting
• Field target
• Fullbore target rifle
• High power rifle
• Benchrest shooting
• Metallic silhouette
• Practical shooting
• Cowboy action shooting
• Metallic silhouette shooting
Stacking
• Card stacking
• Dice stacking
• Sport stacking

Stick and ball games
• Hornussen

Hockey
• Hockey
• Ball hockey
• Bando
• Bandy
• Rink bandy
• Broomball
• Moscow broomball
• Field hockey
• Indoor field hockey
• Floorball
• Ice hockey

Ice hockey 
 • Pond hockey
• Power hockey
• Ringette
• Sledge hockey
• Underwater ice hockey
• Roller hockey
• Inline hockey
• Roller hockey (Quad)
• Skater hockey
• Rossall Hockey
• Spongee
• Street hockey
• Underwater hockey
• Unicycle hockey

Hurling and shinty
• Cammag
• Hurling
• Camogie
• Shinty
• Composite rules shinty-hurling

Lacrosse
• Lacrosse
• Box lacrosse
• Field lacrosse
• Women's lacrosse
• Intercrosse


Polo
• Polo
 • Bicycle polo
• Canoe polo
• Cowboy polo
• Elephant polo
• Horse polo
• Segway polo
• Yak polo

Street sports
• Free running
• Freestyle footbag
• Freestyle football
• Powerbocking
• Parkour
• Scootering
• Street workout

Tag games

• British bulldogs (American Eagle)
• Capture the flag
• Hana Ichi Monme
• Hide and seek
• Jugger
• Kabaddi
• Kho kho
• Kick the can
• Oztag
• Red rover
• Tag

Walking
• Hiking
• Backpacking (wilderness)
• Racewalking
• Bushwhacking
• Walking

Wall-and-ball
• American handball
• Australian handball
• Basque pelota
• Butts Up
• Chinese handball
• Fives
• Gaelic handball
• International fronton
• Jorkyball
• Racquetball
• Squash
• Squash tennis
• Suicide (game)
• Valencian frontó
• Wallball
• Wallyball

Aquatic & paddle sports
• Creeking
• Flyak
• Freeboating
• Sea kayaking
• Squirt boating
• Surf kayaking
• Whitewater kayaking

Rafting
• Rafting
• White water rafting

Rowing
• Rowing (sport)
• Gig racing
• Coastal and ocean rowing
• Surfboat
• Single scull
Other paddling sports
• Dragon boat racing
• Stand up paddle boarding
• Water polo
• Canoe polo
• Waboba

Underwater
• Underwater football
• Underwater rugby
• Underwater hockey

Competitive swimming
• Backstroke
• Breaststroke
• Butterfly stroke
• Freestyle swimming
• Individual medley
• Synchronized swimming
• Medley relay

Kindred activities
• Bifins (finswimming)
• Surface finswimming

Subsurface and recreational
• Apnoea finswimming
• Aquathlon (underwater wrestling)
• Freediving
• Immersion finswimming
• Scuba diving
• Spearfishing
• Snorkelling
• Sport diving (sport)
• Underwater hockey
• Underwater orienteering
• Underwater photography (sport)
• Underwater target shooting
Diving
• Cliff diving
• Diving

Weightlifting
• Basque traditional weightlifting
• Bodybuilding
• Highland games
• Olympic weightlifting
• Powerlifting
• Strength athletics (strongman)
• Steinstossen

Motorized sports
• Autocross (a.k.a. Slalom)
• Autograss
• Banger racing
• Board track racing
• Demolition derby
• Desert racing
• Dirt track racing
• Drag racing
• Drifting
• Folkrace
• Formula racing
• Formula Libre
• Formula Student
• Hillclimbing
• Ice racing
• Kart racing
• Land speed records
• Legends car racing
• Midget car racing
• Monster truck
• Mud bogging
• Off-road racing
• Pickup truck racing
• Production car racing
• Race of Champions
• Rally raid
• Rallycross
• Rallying
• Regularity rally
• Road racing
• Short track motor racing
• Snowmobile racing
• Sports car racing
• Sprint car racing
• Street racing
• Stock car racing
• Time attack
• Tractor pulling
• Touring car racing
• Truck racing
• Vintage racing
• Wheelstand competition

Motorboat racing
• Drag boat racing
• F1 powerboat racing
• Hydroplane racing
• Jet sprint boat racing
• Offshore powerboat racing
• Personal water craft

Motorcycle racing
• Auto Race
• Board track racing
• Cross-country rally
• Endurance racing
• Enduro
• Freestyle motocross
• Grand Prix motorcycle racing
• Grasstrack
• Hillclimbing
• Ice racing
• Ice speedway
• Indoor enduro
• Motocross
• Motorcycle drag racing
• Motorcycle speedway
• Off-roading
• Rally raid
• Road racing
• Superbike racing
• Supercross
• Supermoto
• Supersport racing
• Superside
• Track racing
• Trial
• TT racing
• Free-style moto

Marker sports
• Airsoft
• Archery
• Paintball
• Darts

Musical sports
• Color guard
• Drum corps
• Indoor percussion
• Marching band

Fantasy sports
• Quidditch
• Hunger Games(Gladiating)
• Pod Racing
• Mortal Kombat(MMA)

Other
• Stihl Timbersports Series
• Woodsman

Overlapping sports
• Tennis
• Polocrosse
• Badminton
• Polo

Skating sports
• Aggressive inline skating
• Artistic roller skating
• Figure skating
• Freestyle slalom skating
• Ice dancing
• Ice skating
• Inline speed skating
• Rinkball
• Rink hockey
• Roller derby
• Roller skating
• Short track speed skating
• Skater hockey
• Speed skating
• Synchronized skating

Freestyle skiing
• Snowboarding
• Ski flying
• Skibob
• Snowshoeing
• Skiboarding